فصیح الدین

فصیح الدین . [ ف َ حُد دی ] (اِخ ) نظامی هروی، متولد هرات و متوفی بسال ٩١٩ هَ . ق . (دانشوران خراسان ص ٢٦٥). او راست : تعلیقه بر شرح قاضی زاده بر اشکال التأسیس که در ٨٧٩ هَ . ق . برای امیر علیشیر نوشته است . (یادداشتی از مؤلف ). از احفاد مولانا نظم الدین است که ایشان را نظامیان میگویند و در خراسان نسب از نسب ایشان شریف تر نیست و در بیست سالگی تکمیل علوم کرد و حالا (زمان امیر علیشیر) قریب سی سال شد که به افاده مشغول است . از علوم ظاهر هیچ علمی نباشد که او درس نگوید و در هر علمی که گوید حواشی مفید و مصنفات دارد که علما از او بهره مندند و با این همه بذل نیز دارد که منافی این علوم است و به اخلاق حمیده و اوصاف پسندیده متصف است . (از مجالس النفائس امیر علیشیر نوایی صص ١٠٦-١٠٧ از ترجمه ٔ فارسی چ حکمت ). سرآمد فضلای استرآباد بود و در فن شطرنج مهارت تمام ظاهر مینمود و در نظم قصاید و معمیات نهایت بلاغت بجا می آورد و اکثر اوقات شریف را به خدمت امیر نظام الدین علیشیر صرف میکرد و بعد از فوت آن جناب به ملازمت آستان معدلت آشیان خاقان منصور پرداخت و داروغه ٔکتابخانه ٔ همایون شد. (از رجال حبیب السیر ص ١٩٩).