ملک‌الشعرای بهار | قصاید | شماره ۵۰ - یا مرگ یا تجدد

هرکو در اضطراب وطن نیست آشفته و نژند چو من نیست کی می‌خورد غم زن و دختر آن را که هیچ دختر و زن نیست نامرد جای مرد نگیرد سنگ سیه چو در عدن نیست مرد از عمل شناخته گردد مردی به‌شهرت و به‌سخن نیست نام ار حسن نهند چه حاصل آن‌را که خلق و خوی حسن نیست فرتوت گشت کشور و او را بایسته‌تر ز گور و کفن نیست یا مرگ یا تجدد و اصلاح راهی جز این‌دو پیش وطن نیست ایران کهن شده است سراپای درمانش جز به تازه شدن نیست عقل کهن به مغز جوان هست فکر جوان به مغز کهن نیست ز اصلاح اگر جوان نشود ملک گر مرد جای سوگ و حزن نیست وبرانه‌ایست کشور ایران وبرانه را بها و ثمن نیست امروز حال ملک خرابست بر من مجال شبهت و ظن نیست شخصی زعیم و کارگشا، نی مردی دلیر و نیزه فکن نیست اخلاق مرد و زن همه فاسد جز مفسدت بسر و علن نیست خویشی میان پور و پدر، نه یاری میان شوهر و زن نیست تن‌ها سپید و پاک ولیکن یک خون پاک در همه تن نیست امروز چشم مردم ایران جز بر خدایگان زمن نیست شاها تویی که شب ز غم ملک در دیده‌ات مجال وسن نیست بنگر به ملک خویش که در وی یک تن جدا ز رنج و محن نیست درکشور تو اجنبیان را کاری جز انقلاب و فتن نیست بیدادها کنند وکسی را یک دم مجال داد زدن نیست هرسو سپه کشند و رعیت ایمن به‌دشت وکوه و دمن نیست در فارس نیست خاک و به تبریز کزخون به رنگ لعل یمن نیست کشور تباه گشت و وزیران گویی زبانشان به دهن نیست حکام نابکار ز هر سوی غارت کنند و جای سخن نیست یار اجانب‌اند و بدین فن کس را به کارشان سن و من نیست معزول می‌شود به فضاحت آن کس که مرد حیله و فن نیست شاها بدین زبونی و اهمال امروز هند و چین و ختن نیست با دشمنان ملک بفرمای کاین باغ جای زاغ وزغن نیست ورنه نعوذباله فردا این باغ و کاخ و سرو و سمن نیست گفتم به طرزگفته مسعود «امروز هیچ خلق چو من نیست»