ویرانه
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ویرانه . [ ن َ / ن ِ ] (ص، اِ) جای خراب . ویران . خراب . خرابه . غیرمسکون : که این خان ویرانه آباد کرد که چرخش نه بی بوم و بنیاد کرد. (شاهنامه، ملحقات ص ١٣ بیت ٢٥٨). گنج تو را فقر تو ویرانه بس شمع تو را ظل تو پروانه بس . نظامی . زهد غریب است به میخانه در گنج عزیز است به ویرانه در. نظامی . غافلی ناگه به ویران گنج یافت سوی هر ویرانه زآن پس می شتافت . مولوی . حافظا خلد برین خانه ٔ موروث من است اندر این منزل ویرانه نشیمن چه کنم ؟ حافظ. بلبل به باغ و جغد به ویرانه تاخته هرکس بقدر همت خود خانه ساخته . هلال جغتایی (از مجله ٔ یغما دوره ٔ ٧ ص ٣٧٨). سیلاب گرفت گرد ویرانه ٔ عمر وآغاز پُری نهاد پیمانه ٔ عمر. ؟ - ویرانه بوم ؛ سرزمین ویران : به کم مدت آن مرز ویرانه بوم به فر وی آبادتر شد ز روم . نظامی . - ویرانه رنگ ؛ خراب گونه : که امشب در این کاخ ویرانه رنگ به امّید مالی گرفتم درنگ . نظامی . - ویرانه شدن ؛ خراب شدن : مسکن شهری ز تو ویرانه شد خرمن دهقان ز تو بی دانه شد. نظامی . - ویرانه گیتی ؛ سرزمین و دنیای خراب : زچین و ز سقلاب وز هند و روم ز ویرانه گیتی و آباد بوم . فردوسی . - ویرانه نشین ؛ خرابه نشین . ساکن ویرانه : کلبه ٔ فقر هم اسباب تجمل دارد بوریا مسند ویرانه نشین میباشد. کلیم (از آنندراج ).
ویرانه . [ ن ِ ](اِخ ) دهی است جزء دهستان جمعآبرود بخش حومه ٔ شهرستان دماوند در ٣٦ کیلومتری جنوب خاوری دماوند و ١٤ هزارگزی کیلان . راه فرعی دارد. سکنه ٔ آن ٢٨٠ تن و آب آن از قنات و فاضلاب رودخانه ٔ سرخده و محصول آن غلات، بنشن، مختصر قیسی و شغل اهالی زراعت است . مزرعه ٔ خاک تپه جزو این ده است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ١).
ویرانه .[ ن ِ ] (اِخ ) دهی است از دهستان دینور بخش صحنه ٔ شهرستان کرمانشاهان . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥).