چرچیل
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
چرچیل . [ چ ِ ] (اِخ ) سر وینستون لئونارد اسپنسر (١٨٧٤- ١٩٦٥م .). یکی از مردان سیاسی و نویسنده ٔ انگلیسی است . وی ارشد اولاد «لرد راندلف چرچیل » میباشد. دوران تحصیلی خود را «هارو» و «ساندهورست » گذرانیده و در سال ١٨٩٥ با قشون اسپانیا همکاری کرد وبسال ١٨٩٧ در هندوستان و بسال ١٨٩٨ در سودان و خرطوم اقامت داشت . وی هنگامی که بعنوان خبرنگار جنگی در جنگ با«بوئر»ها شرکت کرده بود اسیر شد و در سال ١٨٩٩از اسارت رهائی یافت . سپس در جنگها شرکت کرد و بالاخره در سال ١٩٠١ به اسارت «پرتریا» درآمد. چرچیل در مقابل تعرفه های تجارتی که از طرف چمبرلن پیشنهاد شده بود بطرفداران تجارت آزادپیوست . وی در سالهای ١٩٠٥ تا ١٩٠٨ زیر نظر «کامپل بنرمن » سمت معاونت وزارت مستعمرات را داشت و در این سمت عقیده ٔ سیاسی خود را درباره ٔ خودمختاری «ترانسوال » و «ارانژ» با قدرت و مهارت پیش برد. در سال ١٩٠٨ تا ١٩١٠م . بعنوان رئیس هیئت مدیره ٔ تجارت داخل کابینه شد، سپس در سمت وزارت کشور (١٩١٠ و ١٩١١) اداره ٔ تجارت کشور را که فاقد تشکیلات صحیح بود سر و سامان داد. در سالهای ١٩١١ تا ١٩١٥ در مقام لرد اول دریاداری از تسریع اجرای برنامه ٔدریاداری حمایت کرد و ستاد نیروی دریائی را بمنظور همکاری این نیرو در قسمتهای استراتژی با دفتر جنگ، ایجاد کرد. سپس بعنوان لیدر اقلیت اردوکشی داردانل رااداره کرد ولی در این جنگ شکست خورد و در نتیجه گرفتار مغلوبیت سیاسی گردید (١٩١٥) و «بالفور» (نخست وزیر انگلستان و لیدر اکثریت ) در سیاست بر وی غالب آمد. پس از آن در سال ١٩١٦ بادرجه ٔ کلنل در فرانسه خدمت کرد و از سال ١٩١٧ تا ١٩٢٩ در مقام های گوناگونی از قبیل وزیر تدارکات، وزیر جنگ، وزیر نیروی هوائی و وزیر دارائی مشغول خدمت بودو در سمت وزارت دارائی قرضه ٔ جنگی را متعادل ساخت ووظائف صنایع و مالیه ٔ ملی را روشن کرد و درین پست خدمات مهمی انجام داد. آنگاه بعنوان لرد اول دریاداری در کابینه ٔ نویل چمبرلن داخل شد و در جنگ با آلمانها شرکت کرد و از ١٠ ماه مه ١٩٤٠ پس از شکست در نروژ بمقام نخست وزیری انگلستان رسید. چرچیل در مقام نخست وزیری در سال ١٩٤١ با روزولت رئیس جمهور آمریکا بر روی اقیانوس ملاقات کرد و درین ملاقات بود که نقشه ٔ سیاست جهانی بنام «منشور آتلانتیک » طرح و پایه گذاری شد. وی در سال ١٩٤١ به امریکا رفت و در کنگره ٔ امریکا سخنرانی کرد و در سالهای ١٩٤٢ و ١٩٤٣ با روزولت در واشنگتن ملاقاتهائی بعمل آورد و درباره ٔ مسائل جنگی مذاکراتی بین آن دو صورت گرفت . همچنین در «کازابلانکا» باروزولت دیدار و مذاکره کرد. با چیانکایچک در قاهره بسال ١٩٤٣ ملاقات کرد و در دسامبر ١٩٤٣ میان چرچیل و روزولت و استالین در تهران پایتخت کشور ایران ملاقات تاریخی مهمی روی داد و هم در این سفر چرچیل از پادشاه ایران دیدن کرد. بار دیگر در «یالتا» و کریمه (فوریه ٔ ١٩٤٥) با روزولت و استالین بمنظور تشکیل کنفرانس سیاسی و جنگی دیدار کرد و در ژوئیه ١٩٤٥ با ترومن (رئیس جمهور امریکا) و استالین در «پوتسدام » ملاقات دیگری بعمل آورد. چرچیل پس از این دیدارها و شرکت در کنفرانس های تاریخی در اواخر ژوئیه ٔ ١٩٤٥ بعلت موفقیت حزب کارگر در انگلستان از نخست وزیری مستعفی شد، لیکن بار دیگر در سالهای ١٩٥١ تا ١٩٥٥ بعلت پیروزی حزب محافظه کار مقام نخست وزیری انگلستان به وی محول گردید ودر آن مقام تا زمان کناره گیری و تفویض سمت خود به «ایدن » انجام وظیفه میکرد. اینک چرچیل از کارهای مثبت سیاسی کناره گیری کرده به استراحت و مسافرت میپردازد، و ملت انگلیس شخص وی رابعنوان سیاستمدار بزرگ، محترم و گرامی میشمارد. از آثار نویسندگی چرچیل که از آغاز جوانی و در دوره های مختلف زندگی نوشته کتابهای متعددی چاپ و منتشر شده است که معروفترین آنها را بنام «کتاب راندولف »، «سفر افریقای من »، «آزادی و مسئله ٔ اجتماعی »، «بحران جهانی » در چهار جلد، «مجموعه ٔ سخنرانی ها»، «قدم بقدم »، «داخل جنگ » میتوان یاد کرد، گذشته از اینها یادداشتهای تاریخی او است راجع به جنگ اخیر که بصورت کتاب چاپ و منتشر شده و بزبان فارسی نیز ترجمه گردیده است .
چرچیل . [ چ ِ ] (اِخ ) سیدنی . منشی سفارت انگلیس در ایران . مرحوم پروفسور ادوارد براون انگلیسی نام او را در کتاب تاریخ ادبیات خود چند جا ذکر کرده است . رجوع به تاریخ ادبیات ادوارد برون ج ٣ ص ١١٧ و ٣٢٥ شود.
چرچیل . [ چ ِ ] (اِخ ) یکی از دانشمندان انگلیسی که به ایران آمده و درسال ١٨٥٠م . در خرابه های شوش تحقیقات و امتحاناتی کرده است . رجوع به تاریخ ایران باستان ج ١ ص ٥٦ شود.