کاتب اصفهانی

کاتب اصفهانی . [ ت ِ اِ ف َ ] (اِخ ) محمدبن صفی الدین ابی الفرج محمدبن نفیس الدین ابی الرجاء حامدبن محمدبن عبداﷲبن علی بن محمود اصفهانی مکنی به ابوعبداﷲ و ملقب به کاتب و معروف به کاتب اصفهانی و عماد کاتب و ابن اخی العزیز. از اکابر فقها و ادبای شافعیه ٔ اواخر قرن ششم هجرت که در سال پانصد و نوزدهم هجرت در اصفهان تولد یافته و در بغداد نشو و نما کرده و در مدرسه ٔ نظامیه ٔ آنجا فقه و حدیث و ادبیات را فراگرفته، پس به بلاد متفرقه مسافرتها کرده و عاقبت در شام به وزارت صلاح الدین ایوبی نایل گردیده تا در روز دوشنبه ٔ اول رمضان سال پانصد و نود و هفتم هجرت در دمشق درگذشته و در مقابر صوفیه مدفون شد، و از تألیفات او است : ١ -البرق الشامی در تاریخ و هفت مجلد است . ٢ - خریدةالقصرو جریدة اهل العصر که مشهور است و شامل شرح حال و آثار بعضی از ادبا و شعرای قرن ششم هجرت میباشد. ٣ - دیوان دوبیت (رباعی ) که کوچک است . ٤ - دیوان الرسائل . ٥ - دیوان شعر که چهار مجلد است . ٦- زبدةالنصرة و نخبةالعصرة که ملخص کتاب نصرةالفتره مذکور در ذیل است و در پاریس و لیدن چاپ شده . ٧ - العتبی و العقبی که عتبی الزمان نیز گویند. ٨ -الفتح القسی فی الفتح القدسی که در مصر و لیدن چاپ شده و این کتاب را بعد از تألیف بنظر قاضی فاضل رسانده و او نیز به تبدیل نام اصلی آن کتاب (القدح القسی فی الفتح القدسی ) که خود عمادالدین بدان موسومش داشته بوده امر کرد که به همین اسم فتح القسی اش مسمی دارد. ٩ - القدح القسی که مذکور شده . ١٠- نحلةالرحلة. ١١ - نصرةالفترة و عصرةالقطره در تاریخ سلجوقیان و وزراء و اکابر آن دولت و ظهور ترک بوده کتاب زبدةالنصرة مذکور فوق نیزملخص همین کتاب است ؛ و از اشعار عمادالدین است : اقنع ولاتطمع فان الغنی کماله فی عزة النفس فانه ینقص بدرالدجی لاخده الضوء من الشمس (ریحانة الادب ج ٣ ص ٣٣٠ و صص ١٢٨-١٢٩).