کازرون

کازرون . [ زِ ] (اِخ ) (شهرستان ...) شهرستان کازرون یکی از شهرستانهای استان هفتم کشور (فارس ) است و حدود آن بقرار زیر میباشد. از شمال و شمال باختری به شهرستان بهبهان، از شمال خاوری و خاور به شهرستان شیراز و از جنوب و جنوب باختر به شهرستان بوشهر و از جنوب خاوری به شهرستان فیروزآباد. آب و هوا: هوای شهرستان بطور کلی گرم منتهی شدت گرما به متقضای عرض جغرافیائی و پست و بلندی زمین متغیر است . بطوری که در قسمت شمالی شهرستان هوای دهستانهای دشمن زیاری و جاوید از بخش فهلیان و ممسنی و دهستان دشت ارژن از بخش کوهمره نودان نسبةً ملایم و ییلاقات شهرستان محسوب شده برعکس در قسمت های جنوبی در دهستانهای خشت و کمارج و ماهور میلاتی گرمای هوا در تابستان به منتهی شدت خود رسیده علاوه بر آن وزش بادهای گرم و سوزان زندگی رابر اشخاص غیر بومی مشکل میسازد در قسمت اخیر تقریباً زمستان وجود نداشته و برف دیده نشده است . آب مشروب و زراعتی شهرستان از رودخانه ها و چشمه سارهای متعدد و قنوات و در بعضی نقاط از چاه تأمین و مقدار آب شهرستان با مقایسه با شهرهای مجاور زیاد و مطبوع و گوارا میباشد. ارتفاعات : بطور کلی شهرستان کازرون یک منطقه ٔ کوهستانی محسوب و امتداد ارتفاعات مثل سایر نقاط استان فارس از شمال باختری به جنوب خاوری بوده و رشته های زیر از شمال به جنوب در آن مشاهده میگردد. ١- ارتفاعات شمالی رودخانه ٔ فهلیان که امتداد کوههای کهکیلویه و از تنگ معروف تامرادی وارد شهرستان گردیده و دردشت همایجان، واقع در جنوب اردکان ختم میشود عمق این ارتفاعات زیاد و در بعضی نقاط تا ٥٠ هزار گز میرسدو بلندترین قلل آن عبارتند از: کوه سرتنگ، تامرادی، قلعه، پره گه دان ٢٤٠٠ گز، کوه روال، سر کوه ٢٠٠٠ گز، کوه سیاه ١٩٠٠ گز، کوه رنج ٣٠٠٠ گز. ٢- ارتفاعات جنوبی رودخانه ٔ فهلیان که از جنوب خاوری بهبهان و ناحیه ٔ گچساران شروع و بوسیله ٔ رودخانه مزبور قطع شده مجدداً در حاشیه ٔ جنوبی آن امتداد مییابد در حدود دهستان بکش امتداد این ارتفاعات به جنوب خاوری متمایل و از حاشیه ٔ باختری دشت ارژن گذشته (کتل پیره زن و دختر و سرچشمه ٔ رودخانه های قره آغاج و شاپور در این ناحیه است ) و به ارتفاعات کوهمره سرخی متصل میگردد در باختر ناحیه ٔ اخیر دره کازرون و دریاچه ٔ کوچک پریشان یا فامور قرار دارد. دامنه های شمالی این رشته تا کناره های رودخانه ٔ فهلیان و دامنه های جنوبی آن که شکل حلزونی دارد در ناحیه ٔ ماهور و میلاتی گسترده شده معروفترین قلل شمالی عبارتند از: کوه بزان ١٦٠٠ گز، کوه آبگرم ١٧٢٠ گز و بلندترین قلل جنوبی عبارتند از کوه کارده ٩٠٠ گز، کوه گچ ترش ١٠٥٠ گز، کوه دوسرخان ٨٣٠ گز. ٣- ارتفاعات بین رودخانه ٔ دالکی و شاپور که از ناحیه ٔ فراشبند و جنوب دهستان جره شروع و امتداد شمال باختری را طی نموده و در حوالی کازرون به باختر متوجه شده و در ملتقای دو رودخانه ٔ مزبور تمام میشود. کتل های معروف ملو و رودک در ناحیه ٔ اخیر قرار دارد و شوسه ٔ کازرون به بوشهر از روی آنها کشیده شده . بلندترین قلل این رشته عبارتند از: کوه بزنگ ١٤٧٤ گز، کوه سربالشت ١٧٩٠ گز، کوه تکاب ٩٥٣ گز. رودخانه ها: ١ - رودخانه ٔ شش پیر که از جنوب خاوری ارتفاعات اردکان سرچشمه میگیرد ابتدا در سمت جنوب و بعد به طرف باختر جریان پیدا کرده و دهستان دشمن زیاری را مشروب می کند (در این ناحیه باسم دشمن زیاری خوانده میشود) ودر ١٨هزارگزی خاور قصبه ٔ فهلیان با رود شیرین تلاقی و وارد دهستان مزبور شده و بعد از مشروب ساختن دهستان رستم (در این ناحیه باسم رودخانه ٔ فهلیان خوانده میشود) به باختر امتداد یافته و با رودخانه ٔ تنگ شیب که از شمال دهستان رستم جاری است یکی شده از شهرستان خارج وارد ناحیه ٔ باشت و بادی و گچساران از شهرستان بهبهان میشود. ٢- رودخانه ٔ شاپور - در ارتفاعات کوهمره نودان سرچشمه گرفته و بعد از عبور از دهستان کوهمره و تنگ چوگان دهستان شاپور را مشروب و از باختر کتل رودک گذشته بعد از مشروب نمودن دهستان خشت در قسمت جنوبی دهستان ماهور و میلاتی جریان پیدا کرده و با پیچ و خم های زیادی وارد دهستان مزارعی و زیر راه شهرستان بوشهر میگردد. ٣- رودخانه ٔ دالکی - از ارتفاعات کوهمره سرخی در تنگ شیب سرچشمه گرفته بعد از مشروب نمودن دهستان جره (در این ناحیه برودخانه ٔ جره معروف است ) به باختر متمایل و وارد کوهستان شده از خاور کتل ملو وزیر پل معروف دالکی که شوسه ٔ کازرون به بوشهر از روی آن پل کشیده شده گذشته و وارد دهستان زیر راه از شهرستان بوشهر میشود. دو رودخانه ٔ اخیر در شهرستان بوشهر یکی شده و بنام رود حله به خلیج فارس میریزد. سازمان ادارای : شهرستان کازرون از چهار بخش مرکزی : خشت، کوهمره نودان، فهلیان و ممسنی تشکیل یافته مجموع قراء و قصبات آن ٤٠٩و نفوس شهرستان در حدود ١١١٠٠٠ نفر است ... محصولات عمده ٔ شهرستان عبارتند از: غلات و تریاک و تنباکو و خرما و برنج و حبوبات و پنبه و جزئی مرکبات و محصول حیوانی عبارت از لبنیات و پشم و پوست و صنایع معموله قالی بافی و گلیم بافی و شال و گیوه بافی است . راهها: ١- راه شوسه ٔ شیراز، کازرون، بوشهر. ٢- راه شوسه ٔ کازرون، فهلیان، بهبهان . ٣- راه فرعی کازرون، جره، فراشبند. ٤- راه فرعی دشت برم، نودان، کازرون بعلاوه ٔ راههای فرعی زیادی که بوسیله ٔ اهالی دهستانها تسطیح شده و در فصل مساعد قابل عبور اتومبیل است در شهرستان وجود دارد. راههای مزبور در نقشه ٔ پیوست با علائم شرطیه ٔ مربوطه رسم شده است . (ازفرهنگ جغرافیایی ایران ج ٧).

کازرون . [ زِ ] (اِخ ) (بخش ...) نام بخش مرکزی و دهستان حومه ٔ شهرستان کازرون و حدود آن عبارتند از شمال و شمال خاوری به بخش کوهمره نودان، از باختر بخش خشت، از خاور شهرستان شیراز، از جنوب شهرستان بوشهر، این بخش در جنوب خاوری شهرستان واقع است . هوای آن گرم بالنسبه معتدل و آب مشروب و زراعتی آن از رودخانه ٔ جره و شاپور و قنوات متعدد تأمین میشود. محصولات بخش عبارتند از: غلات و تریاک و برنج و کنجد و صیفی جات و جزئی مرکبات و خرما و لبنیات . شغل اهالی زراعت و گله داری و کسب است . از چهار دهستان : حومه، فامور، جره، شاپور تشکیل یافته مجموع قراء و قصبات آن ٨٩ و نفوس آن با خود شهر کازرون در حدود ٤٤٠٠٠ نفر است . مرکز بخش شهر کازرون میباشد. (فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٧).

کازرون . [ زِ ] (اِخ ) (دروازه ٔ ...) یکی از دروازه های نه گانه ٔ شیراز. (از نزهة القلوب ج ٣ چ لیسترانج ص ١١٤).