کفتن
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
کفتن . [ ک َ ت َ ] (مص ) ازهم باز شدن . (برهان ). شکافته شدن و جدا شدن و از هم بازشدن . (ناظم الاطباء). از هم باز شدن . شکافته شدن .(فرهنگ فارسی معین ). کافته شدن . شکافتن . ترکیدن . غاچ خوردن . ترک برداشتن . (یادداشت مؤلف ) : چو زد تیغ بر فرق آن نامدار سرش کفت از آن زخم همچون انار. دقیقی . بگفت این و دل پر زکینه برفت همی بر تنش پوست گفتی بکفت . فردوسی . تهمتن دو فرسنگ با او برفت همی مغزش از رفتن او بکفت . فردوسی . جز احسنت از ایشان نبد بهره ام بکفت اندر احسنتشان زهره ام . فردوسی . این همی رفت همه روی پر از خون دو چشم وان همی کفت و همه سینه پر از خون جگر. فرخی . راست گفتی به هم همی بکفد سنگ خارا به صد هزار تبر. فرخی (دیوان چ دبیرسیاقی ص ١٠١). چو سر کفته شد غنچه ٔ سرخ گل جهان جامه پوشید همرنگ مل . عنصری . پا بکفش اندر بکفت و آبله شد کابلیج از بسی غمها ببسته عمر کل (؟) پا را بپا. عسجدی (از لغت فرس چ دبیرسیاقی ص ٢٨). من پیرم و فالج شده ام اینک بنگر تا نولم کژ بینی و کفته شده دندان . عسجدی (دیوان ص ٣٠). ز تیغش همی دشت و گردون بتفت ز بانگش همی کوه و هامون بکفت . (گرشاسب نامه ). گلی بد که همواره کفته بدی به گرما و سرما شکفته بدی . (گرشاسب نامه ). اگر دیده ٔ او شکوفه ست زود شود کفته چون دیده ٔ افعوان . مسعودسعد. خشک شد هرچه رودبود چو سنگ کفته شد هر چه کوه بود چو غار. مسعودسعد. جوهر آتشی است بعد از هفت که از او دل بخست و زهره بکفت . سنائی . یاد ناورده که از مالم چه رفت سقف قصر همتت هرگز نکفت . مولوی (مثنوی ). شگفت نیست دلم چون انار اگر بکفد که قطره قطره ٔ اشکم به ناردان ماند. سعدی . ◄ از هم بازکردن و شکافتن و ترکانیدن . (برهان ) (آنندراج ) (از فرهنگ فارسی معین ). شکافتن و چاک زدن و دریدن . (ناظم الاطباء). کافتن . ترکاندن . غاچ دادن . (یادداشت مؤلف ) : سوزنی از ابلهی درید بسی مرز کفت بسی مغز کون بخرزه ٔ چون گرز. سوزنی . کف و در فرمایمت چون تیغ احسان برکشی سینه ٔ بدره کفی و زهره ٔ زفتی دری . سوزنی .
کفتن . [ ک ُ ت َ ] (مص )کوفتن . (ناظم الاطباء) (فرهنگ فارسی معین ). ◄ زدن . ◄ سحق کردن و سائیدن . ◄ فرسودن . ◄ بر زمین زدن . (ناظم الاطباء). ◄ کوفته شدن اعصاب . (ناظم الاطباء).
کفتن . [ ک ُ ت َ ] (مص ) شکفتن . (فرهنگ فارسی معین ).