گالاپاگس
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
گالاپاگس . [ گ ُ ] (اِخ ) نام دسته ای ازجزائر است در بحر محیط معتدل، در زیر خط استوا و در١٠٠٠ گزی از ساحل جمهوری آکوآ واقع در امریکای جنوبی دیده میشوند و تابع همین جمهوری میباشند و در بین ٩١ درجه و ٤٠ دقیقه با ٩٤ درجه و ٢٠ دقیقه ٔ طول غربی واقع شده اند. پنج قطعه از اینها نسبتاً بزرگ و در بین خط استوا و ١ درجه از عرض جنوبی جایگیر شده اند و سه قطعه از جزایر کوچک در جنوب درجه ١ و دو قطعه آنها در شمال خط استوا واقع شده اند، بقیه خیلی کوچک و برخی به اندازه ٔ تخته سنگها میباشند، این جزائر در فواصل زیاد از همدیگر و در یک حال پراکنده میباشند. و نام جزیره مساحت سطح هزارگز مربع ١ " آلیمارله ٤٢٧٥ " ٢ " ایندفاتیگابل ١٠٢٠ " ٣ " ناربوروغ ٦٥٠ " ٤ " گامس سانتیاگو ٥٧٠ " ٥ " چاتهام ٤٣٠ " ٦ " کلوریانه ١٣٥ " ٧ " صغیر دیگر ٣٢٠ " جمع ٧٤٠٠ مسافت ٦٧٥٠٠ گز را اشغال نموده اند و مساحت سطح مجموع . آن ها، بشرحی که در جدول آمده است به ٧٤٠٠ گز مربع بالغ میگردد. اراضی این جزائر کاملاًبرکانی است، و در قلل تلال از جبال مرتفع آن دهنه های آتشفشانی پیداست، و قریب ٢٠٠٠ از این دهانه ها مشاهده میشود و بلندترین کوه واقع در آلیمارله به ١٥٣٠ گزبالغ میگردد اراضی اینجا منبت نیست آثار نباتی آن نادر است، فقط ششصد تا هفتصد گز زمین قابل زراعت در این جزائر یافت شود و حیواناتش هم خیلی کم است در اینجا چند جنس مرغ و طیور محلی، و سوسمارهای یک متری، و سنگ پشت های جسیم که وزنشان به ششصد تا هفتصد کیلوگرم می رسد، دیده میشود و نامشان هم در زبان اسپانیولی بمعنی جزائر سنگ پشت است، در جبال این نواحی گاو، اسب، الاغ، خوک، بز، سگ، گربه دیده میشود به وسیله ٔ ناخدایان بدین سرزمین حمل و نقل شده و به حال توحش افتاده اند. طیور آنجا بشکلی مخصوص است و به مرغهای جاهای دیگر شباهتی ندارند هوای این جزائر متوافق با نسبت عرض خود نیست . باران آن کم و اتفاقی است این جزیره خالی از سکنه میباشد، جمهوری آکوادر، بسال ١٨٣٢. این ها را تحت تابعیت خود درآورده برای اسکان و اعمار آنها جدیت بخرج داد و سیصد تا چهارصد تن مهاجر هم به این جامنتقل نمود، ولی چندان سودی حاصل نشد، و در اندک مدت پراکنده شدند، بعداً اینجا را تبعیدگاه مجرمان قرار دادند.