روحانی بخارایی

روحانی بخارایی . [ ی ِ ب ُ ] (اِخ ) امیر روحانی، از افاضل روزگار و شاعر قرن هفتم بود. درمنتخب التواریخ تألیف عبدالقادربن ملوکشاه بداونی (ج ١ ص ٦٥) درباره ٔ شمس الدین التتمش، حوادث سال ٦٢٤ هَ. ق . چنین آمده است : هم در این سال امیر روحانی ... در حادثه ٔ چنگیزخان از بخارا به دهلی آمد و در تهنیت فتوحات قصاید غرا گفت، از آن جمله این ابیات است : خبر به اهل سما برد جبرئیل امین ز فتحنامه ٔ سلطان عهد شمس الدین که ای ملائکه ٔ قدس آسمانها را بدین بشارت بندید کله ٔ آذین که از بلاد ملاحد شهنشه اسلام گشاد بار دگر قلعه ای بهشت آیین ... این قصیده نیز از اوست : قصه ٔ خویش از زبان قلم کرده ام یاد در بیان قلم ... گرچه پیوسته در میان ضرر داردم نفع بیکران قلم آخر احوال من نگوید کس پیش صاحب، مگر زبان قلم خواجه منصور بن سعید، کز اوست تیز بازار امتحان قلم ... پیداست که این روحانی که ظاهراً از مردم بخارا بوده و در فتنه ٔ مغول از آنجا بیرون آمده و در ٦٢٤ به دهلی رفته است جز روحانی سمرقندی مداح بهرامشاه غزنوی بوده است، زیرا که اگر در آخرین سال سلطنت وی یعنی در ٥٤٨ او را ستوده باشد بعید مینماید ٧٦ سال پس از آن هم زیسته باشد. و رجوع به فرهنگ سخنوران و منتخب التواریخ صفحات مذکور و تعلیقات سعید نفیسی بر لباب الالباب چ ١٣٣٥ ص ٧٣٢ و ٧٣٣ شود.