عظام

عظام . [ ع ِ ] (ع اِ) ج ِ عَظم . (منتهی الارب ) (اقرب الموارد). استخوانها. رجوع به عظم شود. و در مورد «فواید عظام » در عقیده ٔ پزشکی قدیم، رجوع به اختیارات بدیعی شود : انظر الی العظام کیف ننشزها ثم نکسوها لحماً. (قرآن ٢٥٩/٢)؛ و استخوانها را بنگرکه چگونه آنها را از جای برداریم سپس با گوشت می پوشانیم . و قالوا أاًذاکنا عظاما و رفاتا أاًنا لمبعوثون خلقا جدیدا. (قرآن ٤٩/١٧ و ٩٨). و گفتند آیا اگر استخوان و ریزه ریزه باشیم به صورت آفرینشی تازه برانگیخته خواهیم بود. فخلقنا المضغة عظاما فکسونا العظام لحما. (قرآن ١٤/٢٣). پس «مضغه » را استخوانهایی گرداندیم و استخوانها را با گوشت پوشانیدیم . أاًذاکنا عظاما نخرة. (قرآن ١١/٧٩)؛ آیا اگر استخوانهای پوسیده ای بودیم . أاًذامتنا و کنا تُراباً و عظاما أاًنا لمبعوثون . (قرآن ٤٧/٥٦). آیا اگر بمیریم و استخوانهایی شویم، آیا باز هم برانگیخته خواهیم بود. بیندازی عظام و لحم و شحمم رگ و پی همچنان و جلد منشور. منوچهری . محال باشد اگر با عطای عقل عظیم چون این سگانت قصد عظام باید کرد. ناصرخسرو. شنیدم که روزی زمینی بکافت عظام زنخدان پوسیده یافت . سعدی . اگر زبان مرا روزگار دربندد به عشق در سخن آیند ریزه های عظام . سعدی . - عظام رمیم ؛ استخوانهای پوسیده و ریزیده . (دهار): اشاره است به آیه ٔ کریمه ٔ : و ضرب لنا مثلاً و نسی خلقه، قال من یحیی العظام و هی رمیم . (قرآن ٧٨/٣٦)؛ و برای ما مثلی زد و آفرینش خود را فراموش کرد، گفت چه کسی استخوانها را زنده می گرداند و حال آنکه آنها پوسیده است . مرده از خاک لحد رقص کنان برخیزد گر توبالای عظامش گذری و هی رمیم . سعدی . - عظام ناخرة و عظام نخرة ؛ استخوانهای پوسیده و ریزیده . (دهار). - علم عظام ؛ در اصطلاح پزشکی، استخوان شناسی . (فرهنگ فارسی معین ). رجوع به استخوان شناسی شود. ◄ (ص ) ج ِ عَظیم . (اقرب الموارد). بزرگان و کلانان . (آنندراج ). رجوع به عظیم شود. - آقایان عظام ؛ مردمان بزرگ . (ناظم الاطباء). - امرای عظام ؛ فرماندهان بزرگ : مشارالیه [ مستوفی الممالک ] از جمله امراء عظام، و شغل و عمل مشارالیه عظیم است . (تذکرةالملوک چ دبیرسیاقی ص ١٦).

عظام . [ ع َ ] (اِخ ) موضعی است به شام . (منتهی الارب ) (از معجم البلدان ).

عظام . [ ع ُ / ع ُظْ ظا ] (ع ص ) بزرگ و کلان . (منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). عَظیم . رجوع به عظیم شود.